Kampyerleri.org keşif ekibimizden @yabandatek güvenli balta kullanım teknikleri ve balta bakımıyla ilgili tecrübelerini sizler için kaleme aldı. Biliyorsunuz tekniğine uygun kullanılmayan kamp baltaları kazaya sebebiyet vermektedir. Ayrıca özenli kullanılmayan baltalar paslanmakta ve körelmektedir. Peki, balta bakımı nasıl yapılır ve güvenli balta kullanım teknikleri nelerdir? @yabandatek balta kullanımı ile ilgili blogunu okumaya başlayabilirsiniz.
Kamp Baltaları Hakkında Genel Bilgi
Sizlerle severek kullandığımız ve bakımı konusunda zaman zaman tereddütte kaldığımız, kafamızda bir çok soru işareti bırakan bir çoğumuz için olmazsa olmazlardan olan kamp ve hayati idame ekipmanlarımızdan ola; balta, bıçak gibi kesici aletlerin çelik bilgileri, bakımları ve kullanımları hakkında birkaç ip ucu vermek istiyorum. Bu konuya meraklı olanlar için ilham alınacak ve hevesle okuyacakları bir yazı olacağını umuyorum.
Kamp ekipmanları arasında bulunan baltalar hakkında bir şeyler öğrenmek istiyorsak öncelikle bilmemiz gereken kullanımlarının basit olduğu kadar tehlikeli olduğudur. Bu yüzden yorgun ve kafamız dalgın iken yada aceleci bir tutum içerisinde iken balta kullanımını kendimizi kontrol altına aldıktan sonra yapmaya özen göstermeliyiz. Doğada bir atardamar kesiğinin bizim için hayati bir tehlike taşıdığını unutmamamız gerekiyor. Bu önemli açıklamadan sonra artık konumuza girebiliriz.
Kamp Baltası Nedir?
Kamp baltaları; genel olarak yüksek karbon çeliğinden yapılırlar. Son zamanlarda bazı firmalar lamine çelik baltalar üretse de bunu şuan için ülkemizde çok nadir görebiliriz. Karbon çeliği hepimizin bildiği gibi dövülebilen tek çelik türüdür. Detayına bıçaklar konusunda gireceğim. Ülkemizde balta çelikleri genel olarak 1040, st60 (4140) gibi yüksek karbon çelikleri kullanılır. Bunların yanı sıra makas çeliği diye bilinen yada diğer adı (5160) diye bilinen çelikler kullanılmaktadır. Özellikle çelik endüstrisinin önde gelen ülkelerinden olan İsveç’in baltaları hepimizin gözdelerindendir. Bunlar Gransfors Bruk, Wetterlings ve Hultafors olarak en çok bilinenleridir. Finlandiya üretimi olan Fiskars baltalar da yine en çok kullanılan baltalar arasında yer almaktadır. Bu firmalar demir çelik fabrikalarına kendi özel kombinasyonlarında özel çelikler ürettirdikeri için çelik özellikleri net bilinmemektedir. Sertlikleri 52hrc ve 56hrc arası değişen baltalar bilenme kolaylığı ve darbelerde kırılma riskinin en aza düşürülmesi için bu sertlik değerlerinde dövülürler.
Kamp Baltası Bakımı Nasıl Yapılır?
Yüksek karbon çeliklerin en güzel tarafı yüksek keskinlik ve ağız dayanımına sahip olmalarıdır. Ama bunun yanı sıra korozyana (aşınmaya) yani pasa dayanımları o derece düşüktür. Bu yüzden her kullanımdan sonra bakımlarının yapılması ömürlerinin uzaması konusunda yardımcı olacaktır. Bakımları kuru bir bezle silindikten sonra gress yağı ile yağlanarak yapılabilir fakat gress yağımız yoksa zeytin yağı ve balmumu karışımı da işimizi görecektir. Aynı karışımı sapı içinde uygulayabiliriz, sapı için ayrıca keten tohumu yağı veya çam terebentini de uygulayabiliriz veya sadece zeytin yağı da işimizi görecektir.
Balta Bileme Nasıl Yapılır?
Kamp baltası kullanım sırasında ağzının hedeflenen bölge haricinde toprağa veya taşa çarpmasıyla ağızda dönme diye bildiğimiz yamulmalar, minik kırıklar oluşabilir. Buna ek olarak uzun bir kullanımdan sonra keskinlikte azalma oluşabilir. Bunun için, baltamızı kullanmayı bildiğimiz kadar bilemesini de öğrenmeliyiz. Yanımızda bir bileme taşımız yoksa dereden bulacağımız gözenekli düz yüzeyli bir dere taşı da günü kurtarmamıza yardımcı olacaktır.
Bileme Taşı Çeşitleri
Yeri gelmişken; en çok bilinen taşlar öncelikle, yağ taşları (grit taşı, Amerikan arkansas taşı), su taşı yani kösüre diye bildiğimiz dedelerimizin eskiden kullandıkları bileme taşlarıdır. Gransfors, Wetterlings, Hultafors ve Fiskars’ın kendi baltaları için ürettiği bileme taşları vardır. Japon su taşları, spyderco bileme taşları bunlara örnektir. Birde kombine bilme taşları vardır. Yani hem su yem yağ kullanabileceğiniz (Karacasu bileme taşı, Fallkniven dc4) bileme taşlarıdır.
NOT: Kombine bir bileme taşını yağ ile kullandıktan sonra bir daha su ile kullanamazsınız bunu da burada söylemek isterim. Bileme taşları tabi bunlarla sınırlı değil bir çok firmanın kendi markaları ile ürettiği bileme taşları vardır. Burada en çok rastlayacaklarınızı yazmak istedim. Eğer gerek olursa onları da anlatırım. Kamp baltası ağızları “Convex” yapılı oldukları için bunu oval bir (V) gibi düşünün bu yüzden düz bilemek istediğiniz sonucu veremeyecektir. Baltalar bu nedenden dolayı dairesel hareketlerle bilenirler, yuvarlak yapılı bileme taşları bu tür bileyleme yapmak için çok uygundur.
Güvenli Balta Kullanımı ve Alanları
Bu bölüme detaylı olarak son aşamada tekrar değinmek istedim. “Limbing” diye yurt dışında hatta yarışmaları da yapılan bir yöntemdir. Limbing yönteminde; ana gövdeden dallar ayrılmaya çalışılır. Burada balta genelde tek elle tutulur ve yan duruş pozisyonunda balta bize paralel bir biçimde kullanılır savrulduğu bölge en uzak noktamıza ulaşmalıdır.
Yarma parçalama için özel yarma baltaları üretilse de eğer elimizde bu özelliklere sahip bir balta yoksa, bunu sert bir ağaçtan yapacağımız kama ile de kolay bir biçimde minumum güç harcayarak hatta büyükçe bir kütüğe birkaç kama saplayıp çakarak başarabiliriz. Oldukça zevkli bir yöntemdir. Bunu yapmak için kütükte balta ile açacağımız küçük bir çatlak ile yapabiliriz. Yinede odun kırmada önümüze baltanın uzunluğuna göre koyduğumuz odunun tam ortasına geçip baltayı oduna hedefledikten sonra dizleri vururken hafif kırarak sonuca ulaşırız burada amaç yükü ayaklardan ve kollardan almaktır. Bele baskı uygulamamak için eğer yorgunsak aynı işlemi dizlerimiz üzerinde dururken de yapabiliriz. Ağaca şekil vermede balta genel olarak boğaz tarafından tutulur burada dikkat edeceğimiz odunu tuttuğumuz elimizi baltadan korumaktır. El mutlaka baltanın ulaşacağı bölgeden uzak tutulmalı mümkünde odunun arkaya yakın bölgelerinden tutulmalı ve işe iyi konsantre olunmalıdır. Küçük kamp baltaları da kullanılırken kural değişmez ve her zaman baltanın gideceği en son nokta veya sapmalar hesaplanıp vuruş ona göre yapılmalıdır.
Balta Seçimi Nasıl Yapılır?
Konuyu sonlandırmadan evvel sizlere balta seçimi ile ilgili birkaç bilgi vermek isterim. Burada şöyle özetlersek siz kendi bilgilerimden anlatmak isterim.
- Eğer günü birlik veya yaz kampındaysanız; 35 – 40 cm arası sap uzunluğu olan küçük bir kamp baltası işinizi gayet tabi görecektir.
- Kış kampı yapacaksanız 50 – 65 cm arası sap uzunluğu olan baltalar tercih edilmelidir burada herhangi bir markaya veya modele değinmedim bana göre sap uzunluğu da ağırlık faktörü kadar önemli rol oynuyor bu yüzden ağırlık konusunda yapacağınız işe göre seçimi sizlerde yapabilirsiniz.
NOT: Verdiğim bilgiler benim uzun zamandır yaptığım araştırmaların ve kendi deneyimlerimin sonucu olarak kaleme alınmıştır. Hiçbir konuda iddiam yoktur. Yanlışım varsa aşağıda vereceğim Instagram adresinden bana ulaşabilir veya bu bloguma alt kısımdan yorum yapabilirsiniz. Soru görüş ve önerileriniz içinde yine aynı adresten iletişime geçebilirsiniz. Kamp baltaları konusunda olabildiğince kısa bir yazı oldu bu yazının gerek duyulursa ikinci bölümü, sizin soru ve görüşlerinize göre eklenecektir.
